AFEREZ NEDİR ?

Donör veya hastadan tam kanın alınarak bileşenlerine ayrılması ve istenen bileşenin alındıktan sonra kalan kısmının geri verilmesi işlemine hemaferezis (aferez) denir. Aferez'in kelime anlamı ayırmak, uzaklaştırmaktır. Hemaferez bu işlemin kana uygulandığı anlamına gelir. Ayrılan kısım hücre ise sitaferez de kullanılır. Çoğu kez bu kelimeler eş anlamlı kullanılmaktadır. Bu işlem günümüzde özel olarak geliştirilmiş makineler aracılığı ile yapılmaktadır.

Bir hastaya transfüze etmek amacıyla sağlıklı donörün kanındaki bileşen ayrılıp alınırsa işleme donörden yapılan aferez denir. Bu amaçla trombosit, plazma, eritrosit, lökosit ve bazen kök hücre aferezi yapılabilir.

Aferez işlemi hasta bir kişiden istenmeyen kan bileşenlerini veya bu bileşenlerde bulunan istenmeyen maddeleri (proteinler, antikorlar, toksik maddeler v.s.) uzaklaştırmak için de kullanılabilir. Bu işleme de töropatik (tedavi edici) aferez denir.

İlk geliştirilen IFC (Intermittent Flow Centrifugation) - aralıklı akım aferez sistemi Haemonetics aferez cihazlarıdır. Tek koldan alınan kan makineye girdikten sonra çanak (Latham Çanak) içerisinde biriktirilir. Tam kanın alınması sırasında santrifuj işlemi devam ettiğinden kan bileşenleri tabakalara ayrılır. Çanak hacmi dolduktan sonra en üstteki katmandan başlayarak bileşenler farklı torbalarda toplanır. Önce plazma ayrı bir torbaya gider. Ardından toplanmak istenen ürün bir dedektör (Line Sensör) yardımıyla ayırt edilerek plazma torbasının girişi kapatılıp ürün torbasına akım başlar. Ürünün toplama işlemi bitince santrifüj durur. Toplanan plazma, çanak içerisinde kalan bileşenlere eklenir ve yine aynı damar yoluyla donöre verilir. Bu işlemler hedeflenen ürün konsantresinin hacim ve miktarına ulaşılıncaya kadar devam eder. Günümüzde kullanılan Haemonetics MCS+ aferez cihazıdır.